Blog của 5xu

Nhìn vào dòng chảy lịch sử, thì sự kiện và khoảng cách giữa các sự kiện (thời gian) quan trọng hơn bối cảnh. Nhìn vào bối cảnh, ta thấy hành động và vị trí (trong không gian) của những người can dự quan trọng hơn suy tư của họ. Bằng cách nào đó, nhìn vào suy tư và những suy nghĩ dẫn đến quyết định, ta sẽ thấy tính cách quan trọng hơn tư tưởng và học vấn. Nhìn vào tính cách, vô thức dẫn dắt nhiều hơn ý thức.

Sự thèm khát thoả mãn về tinh thần mạnh hơn thèm khát thoả mãn thể xác. Nó có thể cao quý hơn, nhưng cũng có thể tàn khốc hơn.

*

Huyền học phương đông hấp dẫn vì nó thiếu lý tính mà thừa chỗ cho trí tưởng tượng. Huyền học phương tây khi có nhiều lý tính, nó trở thành thần học. Nó bớt hấp dẫn hơn nhưng khả năng dẫn dắt của nó mạnh mẽ hơn. 

Huyền học giúp thu phục đám đông, nhưng thần học bài bản lớp lang mới có tính định hướng cách họ sống và hành động.

Trần Quang Đức mới có bài viết giải thích rằng cách xưng “tôi” ngày xưa khác với xứng “tôi” ngày nay. Ngày nay chúng ta xưng “tôi”, sắc thái của nó được hiểu là ngang bằng, trung tính, với người đối diện. Cách xưng hô ấy gọi là “ông vs tôi”.Nhưng ngày xưa nó là cách nói, trước là hạ mình, sau là khiêm cung. 

Song song với cách xưng hô “ông vs tôi”, là một cách xưng hô có phần gần gũi, thân mật hơn, giữa bạn bè với nhau, và thêm được cả hai giới tính, đó là “cậu vs tớ” . Hoặc suồng sã, hoặc gay gắt hơn tuỳ bối cảnh, đó là  “mày vs tao”.

Ngày nay “tôi” và tớ” đi với nhau vẫn là vận của kẻ dưới, phận “tôi tớ”. Nó là dấu vết của bề “tôi” với “ông”, của người “tớ” gái với “cậu” chủ. Với số nhiều, nó là “bầy” (như bầy đàn) trong “bầy tôi rập đầu cắn cỏ tạ lỗi đức ông”. Ông chủ xưng tao (và ở ven sông Hồng ngoại thành nam Thăng Long là xưng “ta”) với kẻ dưới và gọi họ là “bay”, “tụi bay”, “chúng bay”, “mi” và “tau”. Cuối cùng sẽ là “mày tao”, “tụi mày”, “chúng tao”. 

Từ lối xưng hô hạ mình xuống “tôi tớ”, nay đã thành lối nói ngang hàng, và vô cảm. Lối nói hạ mình, có sắc thái nam nữ, nay thành thân mật, cậu tớ và rồi ấy tớ.

Nhưng “ái quốc” lại không có cái may mắn diễn tiến như vậy. Đã có lúc ái quốc chuyển mình hoàn toàn thành yêu nước theo lối hiện đại văn minh, thế rồi lại bị đẩy lùi về lối trung thành với chế độ.

I. Đại Diễn là gì, và số Đại Diễn là gì

Chữ 衍 (diễn) có nghĩa là mở rộng, lan tràn.

Chữ 大衍 (đại diễn) là mở rộng lớn. Số đại diễn nghĩa là số mở rộng rất lớn.  Do đó phương Tây dịch là The Great Extension.

Gốc của nó là “Đại diễn chi số ngũ thập”, nghĩa là “Số đại diễn là 50”.

Chừng hơn tuần nữa là kết thúc 2025, chúng ta dường như đã bước qua một thể chế mới, không phải thể chế dung hợp, hay loại trừ mà là hỗn hợp: mô hình Tập Cận Bình, phương pháp Putin và đường lối Park Chung Hee.

Điều ấy có tốt không, không ai biết, câu trả lời đúng nhất vẫn là câu sáo nhất: “thời gian sẽ trả lời”. Một câu trả lời khác, cũng sáo nốt, nhưng luôn đúng: “cái gì cũng có mặt nọ mặt kia”, “có tích cực và sẽ có tiêu cực”.