ai lo ai làm gì 

Tri thức của loài người, trong đó có toán học, hình thành qua quan sát, học tập, nghiên cứu, tìm vấn đề, giải quyết vấn đề và chia sẻ những gì con người đúc kết được.

Trong suốt lịch sử tiến hoá, con người và xã hội loài người dần phát minh ra công cụ và máy móc để “chúng” thay mình làm các việc “lao động chân tay”. Ngày nay, máy móc bắt đầu thay con người làm các việc “lao động trí óc”.

Khi máy móc, “AI”, bắt đầu giải được các bài toán cực khó, tức là chúng đang phi nhân tính toán học (dehumanizing mathematics). Khi toán học bị phi nhân hoá (dehumanized), thì liệu tri thức toán học có còn tiếp tục được con người đúc kết và chia sẻ với nhau nữa hay không? 

Bảy bài toán lớn, trung tâm, và mở (bảy bài toán Thiên niên kỷ), mà mới đây OpenAI cho rằng họ đã giải được thêm một bài nữa (Navier-Stokes), được Viện Clay đặt ra năm 2000 với giải thưởng bằng tiền là 1 triệu dollar cho ai là người (đầu tiên) giải được. Giải thưởng như một động cơ khích lệ, cả về danh tiếng lẫn vật chất, để các nhà toán học hạng nhất dành thời gian và trí óc cố gắng trở thành người đầu tiên giải được. Nhưng nếu AI nay đã có thể giải được, thì liệu con người có còn cố gắng giải nữa không. 

Nhất là khi con người, trong thời gian hữu hạn của đời người và lo toan hằng ngày của cuộc sống, không thể nào bì được với cỗ máy điện toán có thể chạy hàng trăm năm mà không phải nuôi con.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Bình luận về bài viết này

Về Thời-gian

I. Thời gian như con người từ cổ chí kim vẫn biết: ngày qua ngày, mùa qua mùa, năm qua năm

Trên youtube có vô số các clip ngắn giải thích tại sao có ngày và đêm, có bốn mùa, có năm này qua năm khác. Những gì giải thích bằng lời mất cả chục trang giấy và hình minh họa (mà vẫn khó hiểu) thì video chỉ cần vài phút (và học sinh cấp 2 cũng hiểu được ngay, kể cả lõm bõm tiếng Anh).

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Chức năng bình luận bị tắt ở Về Thời-gian

Tất cả là Một

Chủ nghĩa duy vật (materialism) cho rằng khoa học tự nhiên có thể giải thích được đầy đủ cách mà bộ não sinh ra và chứa đựng ý thức (consciousness).

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại sách, Uncategorized | Thẻ , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Chức năng bình luận bị tắt ở Tất cả là Một

Hà Ô Lôi là ai…

Hà Ô Lôi

Chắc chắn có nhiều người từng đọc Chuyện Hà Ô Lôi trong Lĩnh Nam Chích Quái và thấy nhân vật này quá ư quái dị. Hà Ô Lôi có năng lực quyến rũ phụ nữ nhà lành, nhất là các phụ nữ lá ngọc cành vàng trâm anh thế phiệt sống biệt lập trong gác tía lầu son. Quyến rũ ở đây không chỉ là đi flirting thả thính vuốt má vỗ mông mà là seduce rồi đè ra chén luôn, thậm chí chén đi chén lại từ tối đến sáng làm con người ta mê tơi rã hết cả rời.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Thẻ , , , | Chức năng bình luận bị tắt ở Hà Ô Lôi là ai…

Con đường của Rồng (free ebook)

Con đường của Rồng nay đã trở thành một cuốn sách ở dạng pdf với hai phiên bản: một để in ra, và một để đọc trên thiết bị di động. Sách được chia làm ba phần, theo ba chủ đề.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại sách | Thẻ | Chức năng bình luận bị tắt ở Con đường của Rồng (free ebook)

Sách “Mặt Trời Trong Suối Lạnh”

Bản thảo Mặt trời trong suối lạnh tôi viết xong đã khá lâu, quãng chín năm trước, nay mới được in thành sách giấy. Sách mỏng, vỏn vẹn 160 trang, khổ nhỏ, giá bìa 83 ngàn đồng. Hiện đã có bán ở các cửa hàng online và các hiệu sách truyền thống.

Mặt trời trong suối lạnh có những câu chuyện nhỏ, mini và tiny, kể về cuộc sống của những người trẻ thời nay và thời xưa.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại sách | Thẻ | Chức năng bình luận bị tắt ở Sách “Mặt Trời Trong Suối Lạnh”

Bầu trời chiều ẩn giấu 2019

BTCAD 2019 - bia

Mời mọi người download (miễn phí) phiên bản 2019 của Bầu trời chiều ẩn giấu ở link này (bản light dùng cho mobile) và ở link này (bản để in ra giấy). Cám ơn trước, tất cả mọi người, vì sẽ download và sẽ …đọc.

Hôm qua đọc báo về Hồng Công, giữa các tin về biểu tình có một tin giới thiệu một cuốn sách. Người ta bảo rằng hơn 2000 năm trước Socrates lo lắng rằng phát minh ra sách sẽ làm con người ngừng tư duy.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại sách | Thẻ | Chức năng bình luận bị tắt ở Bầu trời chiều ẩn giấu 2019

“Bố già AI” Geoffrey Hinton nói về cơ hội sống sót của nhân loại

Geoffrey Hinton vẫn tin rằng những lợi ích tiềm tàng của trí tuệ nhân tạo lớn hơn khả năng hủy diệt của nó

Hanna Rosin phỏng vấn “bố già của AI” Geoffrey Hinton trên Radio Atlantic ngày 24 tháng Tám.

Bài do Claude (bản free) dịch và chú thích (mất 4 phút).

*

Kể từ khi rời Google năm 2023, Geoffrey Hinton — người đoạt giải Nobel, thường được gọi là “Cha đỡ đầu của AI” (the “Godfather of AI”)[1] — có lẽ được biết đến nhiều nhất qua những lời cảnh báo nghiêm trọng về chính công nghệ mà ông góp phần khai sinh. Ông từng nói rằng “có thể hình dung được việc nhân loại chỉ là một giai đoạn thoáng qua trong tiến hóa của trí tuệ,” rằng ông đã nhận ra “có nguy cơ một điều gì đó thực sự tồi tệ sẽ xảy ra,” và rằng có “10–20 phần trăm” khả năng trí tuệ nhân tạo dẫn tới sự tuyệt chủng của nhân loại trong vài thập niên tới (mặc dù khi bị truy vấn, ông thừa nhận con số này nghiêng về trực giác hơn là một phân tích thống kê)[2].

Đã có một thời, dường như Hinton chỉ đang nói vào khoảng không, nhưng trong vài tuần qua, nhiều người khác trong giới xây dựng AI đã đứng về phía ông. Dario Amodei, Elon Musk và Sam Altman[3] đều đã phản ứng trước việc một nhà nghiên cứu của Anthropic công khai từ chức để phản đối cái mà anh gọi là quá trình phát triển “liều lĩnh,” bằng cách thừa nhận rằng đúng, các công ty AI cũng cần được quản lý ở một mức độ nào đó.

Đầu năm nay, một nhóm tác tử AI (AI agents)[4], khi được những người chủ của chúng tại OpenAI giao một nhiệm vụ bất khả thi, đã hành xử theo cách mà những người chủ ấy không lường trước: Chúng xâm nhập vào công ty Hugging Face[5] và giành quyền kiểm soát một máy chủ, trong khi suốt quá trình đó vẫn mưu tính cách che giấu tốt hơn việc chúng đã gian lận trong các nhiệm vụ được giao.

Việc các tác tử AI dường như đã thoát khỏi vòng kiềm tỏa (escape containment), thông đồng với các tác tử khác, và tìm cách che giấu hành vi của mình khiến lời tiên đoán của Hinton — rằng một điều tồi tệ có thể xảy ra — trở nên cấp bách hơn nhiều.

Đáp lại, hơn 1.000 lãnh đạo và nhân viên trong ngành AI đã ký một bức thư ngỏ kêu gọi chính phủ Mỹ điều tiết nhịp độ phát triển của công nghệ này, còn OpenAI nói rằng họ đang “củng cố” các cơ chế bảo vệ của mình.

Tuần trước, Hinton tham dự một buổi thuyết trình kín trước Quốc hội để nói điều ông cho rằng Quốc hội nên làm với AI. Trong tập này của Radio Atlantic[6], Hinton chia sẻ quan điểm của mình và giải thích điều gì trong vụ Hugging Face khiến ông lo ngại nhất. Ông cũng nói về những ý tưởng thực tiễn cho việc quản lý, những ý tưởng dường như đã gây được tiếng vang với các nhà lập pháp. Hinton vẫn lạc quan về AI và bàn về những gì chúng ta có thể làm ngay lúc này để bảo đảm rằng trí tuệ nhân tạo thực hiện được lời hứa của nó mà không xóa sổ nhân loại.

Sau đây là bản gỡ băng của tập podcast:

Hanna Rosin: Vài tuần qua, một số thuật ngữ lạ tai đã tràn vào dòng tin tức — những thuật ngữ kỹ thuật, phảng phất mùi phản địa đàng (dystopia): Hugging Face, tự cải thiện đệ quy (recursive self-improvement), điểm kỳ dị (singularity). Trên truyền hình và trên YouTube, các chuyên gia về trí tuệ nhân tạo lần lượt xuất hiện để cảnh báo chúng ta về sự tuyệt chủng của loài người, chẳng hạn Geoffrey Hinton, người thường được gọi là “Cha đỡ đầu của AI.”

Geoffrey Hinton (trích podcast The Diary of a CEO): Nếu buộc phải đặt cược, tôi sẽ nói xác suất nằm đâu đó ở khoảng giữa — và tôi không biết ước lượng nó ở chỗ nào trong khoảng giữa ấy. Tôi thường nói có 10 đến 20 phần trăm khả năng chúng sẽ quét sạch chúng ta.

[Nhạc]

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Thẻ , , , | Bình luận về bài viết này

Ông tôi, cậu tớ, chúng mày, chúng tao

Trần Quang Đức mới có bài viết giải thích rằng cách xưng “tôi” ngày xưa khác với xứng “tôi” ngày nay. Ngày nay chúng ta xưng “tôi”, sắc thái của nó được hiểu là ngang bằng, trung tính, với người đối diện. Cách xưng hô ấy gọi là “ông vs tôi”.Nhưng ngày xưa nó là cách nói, trước là hạ mình, sau là khiêm cung. 

Song song với cách xưng hô “ông vs tôi”, là một cách xưng hô có phần gần gũi, thân mật hơn, giữa bạn bè với nhau, và thêm được cả hai giới tính, đó là “cậu vs tớ” . Hoặc suồng sã, hoặc gay gắt hơn tuỳ bối cảnh, đó là  “mày vs tao”.

Ngày nay “tôi” và tớ” đi với nhau vẫn là vận của kẻ dưới, phận “tôi tớ”. Nó là dấu vết của bề “tôi” với “ông”, của người “tớ” gái với “cậu” chủ. Với số nhiều, nó là “bầy” (như bầy đàn) trong “bầy tôi rập đầu cắn cỏ tạ lỗi đức ông”. Ông chủ xưng tao (và ở ven sông Hồng ngoại thành nam Thăng Long là xưng “ta”) với kẻ dưới và gọi họ là “bay”, “tụi bay”, “chúng bay”, “mi” và “tau”. Cuối cùng sẽ là “mày tao”, “tụi mày”, “chúng tao”. 

Từ lối xưng hô hạ mình xuống “tôi tớ”, nay đã thành lối nói ngang hàng, và vô cảm. Lối nói hạ mình, có sắc thái nam nữ, nay thành thân mật, cậu tớ và rồi ấy tớ.

Nhưng “ái quốc” lại không có cái may mắn diễn tiến như vậy. Đã có lúc ái quốc chuyển mình hoàn toàn thành yêu nước theo lối hiện đại văn minh, thế rồi lại bị đẩy lùi về lối trung thành với chế độ.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Chức năng bình luận bị tắt ở Ông tôi, cậu tớ, chúng mày, chúng tao

Bói cỏ thi

I. Đại Diễn là gì, và số Đại Diễn là gì

Chữ 衍 (diễn) có nghĩa là mở rộng, lan tràn.

Chữ 大衍 (đại diễn) là mở rộng lớn. Số đại diễn nghĩa là số mở rộng rất lớn.  Do đó phương Tây dịch là The Great Extension.

Gốc của nó là “Đại diễn chi số ngũ thập”, nghĩa là “Số đại diễn là 50”.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Chức năng bình luận bị tắt ở Bói cỏ thi

Hibiki – Lost in Translation

Alex Karp, CEO của Palantir, mới rồi có một phát biểu đơn giản nhưng khá đau đầu. Từ trải nghiệm của chính Palantir sau nhiều năm xây dựng phần mềm phục vụ bộ quốc phòng, CIA, FBI, ICE của chính phủ Hoa Kỳ, anh Karp cho rằng AI sẽ làm dịch chuyển quyền lực kinh tế theo nhân khẩu. Lực lượng lao động có học vấn cao, nhiều nữ, thiên tả sẽ mất việc. Lực lượng lao động phổ thông, chỉ học nghề, nhưng lành nghề, nam giới là chính, lệch hữu sẽ chiếm lĩnh nền kinh tế. Chính trị, xã hội loài người sẽ disrupt và chuyển qua hệ hình khác. Điều này rất nguy hiểm, nhưng nếu Mỹ không làm vậy, thì các kẻ thù của Mỹ cũng sẽ làm. Nên Mỹ phải làm.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Thẻ , , | Chức năng bình luận bị tắt ở Hibiki – Lost in Translation

Thuyết thế hệ

Thuyết thế hệ của Howe

(Strauss–Howe generational theory)

Kế hoạch tái cấu trúc vùng lõi thủ đô (di dời khoảng 860 ngàn dân) có một điểm mốc là 2035. Dù có lẽ mốc này là dựa vào kỷ niệm các năm chẵn chục tính từ 1945 (năm khai sinh) nhưng vẫn làm giật mình. Bởi lý thuyết thế hệ Neil Howe dự báo rằng cuộc khủng hoảng hiện nay (Mỹ, thế giới, trong đó Việt Nam không tránh khỏi) sẽ có resolution vào năm 2033. 

Neil Howe là một nhà nghiên cứu lịch sử và lý thuyết gia sáng lập thuyết thế hệ. Cốt lõi của nó rất đơn giản: diễn tiến của lịch sử là có chu kỳ, các chu kỳ này chịu ảnh hưởng của các thế hệ nối tiếp nhau, các thế hệ này cũng có chu kỳ, mỗi thế hệ có vai trò riêng ứng với các cổ mẫu (archetype khác nhau). Những thuyết kiểu này nhiều người thích, và nhiều người chê vì không vững về mặt khoa học. Tuy nhiên thuyết của Howe in ra thành sách đều là National Bestseller và New York Times Best-seller. Và ông ấy dự đoán lần nào cũng đúng, kể từ Trump 1.0.  (Steve Bannon, chief strategist của Nhà Trắng hồi Trump 1.0 là fan của thuyết này).

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Thẻ , , , | Chức năng bình luận bị tắt ở Thuyết thế hệ

Chọc trời khuấy nước: 2025, 2026 và nhiều năm sau nữa

Chừng hơn tuần nữa là kết thúc 2025, chúng ta dường như đã bước qua một thể chế mới, không phải thể chế dung hợp, hay loại trừ mà là hỗn hợp: mô hình Tập Cận Bình, phương pháp Putin và đường lối Park Chung Hee.

Điều ấy có tốt không, không ai biết, câu trả lời đúng nhất vẫn là câu sáo nhất: “thời gian sẽ trả lời”. Một câu trả lời khác, cũng sáo nốt, nhưng luôn đúng: “cái gì cũng có mặt nọ mặt kia”, “có tích cực và sẽ có tiêu cực”. 

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Chức năng bình luận bị tắt ở Chọc trời khuấy nước: 2025, 2026 và nhiều năm sau nữa

Tiếng gà gáy sáng làm thức tỉnh Peter

(Hay ai là người thầy tư tưởng của Peter Thiel)

Có một câu nói đùa, rằng các phong trào trí thức tác động đến chính trị ở phương Tây đều bắt nguồn từ các nhà tư tưởng Pháp. Phong trào Phản Cách mạng mà Peter Thiel, Curtis Yarvin và J.D. Vance đang tiến hành ở Hoa Kỳ liệu có bắt nguồn từ một nhà tư tưởng Pháp nào không. 

Câu trả lời là có. Tên ông là René Girard. Thiel gọi ông là nhà tư tưởng và là nhà bác học Kitô Giáo. Phó tổng thống JD Vance gọi ông là triết gia. Còn tờ Financial Times viết một bài về ông, tên bài là “Làm sao một nhà phê bình văn học người Pháp chẳng mấy ai biết đến lại trở thành con chiên đầu đàn dẫn dắt cánh hữu Hoa Kỳ.”

Thiel nói nếu Nietzsche là triết gia thế kỷ 19 có dấu ấn lớn ở thế kỷ 20 thì Girard sẽ là triết gia thế kỷ 20 có dấu ấn lớn ở thế kỷ 21. Vào năm 2100 (tức thế kỷ 22), khi người ta lập danh sách các triết gia của thế kỷ 20, 21, Girard sẽ là nhà tư tưởng nổi bật nhất thời đại chúng ta. Còn nhà kinh tế học Tyler Cowen (tác giả của ít nhất một cuốn sách đã được dịch in ở VN) phát biểu rằng nếu có một bản danh sách 20 nhà tư tưởng nổi bật ở nửa cuối thế kỷ 20, ông sẽ chọn Girard (và Foucault) vào danh sách.

René Girard được bầu vào Viện hàn lâm Pháp (Académie Française) năm 2005. Ông qua đời sau đó 10 năm, tức năm 2015.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Thẻ , , , , , | Chức năng bình luận bị tắt ở Tiếng gà gáy sáng làm thức tỉnh Peter

Ai đã giác ngộ và huấn luyện Peter Thiel, Musk và phó tổng thống JD Vance?

[Cập nhật: Bài Vladislav Surkov: Vương Hộ Ninh của Nga cập nhật phía cuối bài này.]

Câu trả lời là Curtis Yarvin. 

Tháng Năm và Sáu năm 2025, khi Trump đi qua 100 ngày đầu tiên của nhiệm kỳ 2 ở Nhà Trắng (Trump 2.0) thì một loạt báo trong đó có New Yorker lên bài về một việc gây sửng sốt: tất tần tật những gì Trump thực hiện, hoặc cố gắng thực hiện, hoặc tuyên bố sẽ thực hiện đều khớp một cách kỳ lạ với một bản kế hoạch chi tiết (blueprint) do Curtis Yarvin vạch ra từ năm 2012 (từ trước cả nhiệm kỳ 1 của Trump). 

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Thẻ , , , , , , | Chức năng bình luận bị tắt ở Ai đã giác ngộ và huấn luyện Peter Thiel, Musk và phó tổng thống JD Vance?

Peter Thiel và các hệ phái tư tưởng ở Silicon Valley và Bay Area

Hay tại sao tầng lớp ưu tú trẻ trung ở quanh Silicon Valley và Bay Area lại có thể làm xoay chuyển chính trị Hoa Kỳ và tới đây là thế giới.

Bài này là bài cuối trong loạt bài về Vương Hộ Ninh và Peter Thiel, AI và chính trị (gồm 15 bài nhỏ).

*

Quãng đầu năm 2025, tờ Wall Street Journal có một bài phóng sự khiến mình đặc biệt chú ý. Cảnh sát tuần tra biên giới ở Vermont dừng một chiếc xe hơi lại để kiểm tra. Trên xe có một số người, trước đó vài ngày bị chính quyền đặt vào dạng “giám sát định kỳ” do họ ăn mặc kiểu đặc nhiệm và mang theo vũ khí. Ngay khi xe dừng, một vụ đọ súng lập tức nổ ra khiến một cảnh sát thiệt mạng, nhóm trong xe cũng có một người chết. Người này là một nhà khoa học máy tính trẻ, gốc Đức, và là transgender (chuyển giới).

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Thẻ , | Chức năng bình luận bị tắt ở Peter Thiel và các hệ phái tư tưởng ở Silicon Valley và Bay Area