ai lo ai làm gì 

(Một phân của bài đã đăng trên Vietnamnet ở đây.)

Tri thức của loài người, trong đó có toán học, hình thành qua quan sát, học tập, nghiên cứu, tìm vấn đề, giải quyết vấn đề và chia sẻ những gì con người đúc kết được.

Trong suốt lịch sử tiến hoá, con người và xã hội loài người dần phát minh ra công cụ và máy móc để “chúng” thay mình làm các việc “lao động chân tay”. Ngày nay, máy móc bắt đầu thay con người làm các việc “lao động trí óc”.

Khi máy móc, “AI”, bắt đầu giải được các bài toán cực khó, tức là chúng đang phi nhân tính toán học (dehumanizing mathematics). Khi toán học bị phi nhân hoá (dehumanized), thì liệu tri thức toán học có còn tiếp tục được con người đúc kết và chia sẻ với nhau nữa hay không? 

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Chức năng bình luận bị tắt ở ai lo ai làm gì 

Về Thời-gian

I. Thời gian như con người từ cổ chí kim vẫn biết: ngày qua ngày, mùa qua mùa, năm qua năm

Trên youtube có vô số các clip ngắn giải thích tại sao có ngày và đêm, có bốn mùa, có năm này qua năm khác. Những gì giải thích bằng lời mất cả chục trang giấy và hình minh họa (mà vẫn khó hiểu) thì video chỉ cần vài phút (và học sinh cấp 2 cũng hiểu được ngay, kể cả lõm bõm tiếng Anh).

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Chức năng bình luận bị tắt ở Về Thời-gian

Tất cả là Một

Chủ nghĩa duy vật (materialism) cho rằng khoa học tự nhiên có thể giải thích được đầy đủ cách mà bộ não sinh ra và chứa đựng ý thức (consciousness).

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại sách, Uncategorized | Thẻ , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Chức năng bình luận bị tắt ở Tất cả là Một

Hà Ô Lôi là ai…

Hà Ô Lôi

Chắc chắn có nhiều người từng đọc Chuyện Hà Ô Lôi trong Lĩnh Nam Chích Quái và thấy nhân vật này quá ư quái dị. Hà Ô Lôi có năng lực quyến rũ phụ nữ nhà lành, nhất là các phụ nữ lá ngọc cành vàng trâm anh thế phiệt sống biệt lập trong gác tía lầu son. Quyến rũ ở đây không chỉ là đi flirting thả thính vuốt má vỗ mông mà là seduce rồi đè ra chén luôn, thậm chí chén đi chén lại từ tối đến sáng làm con người ta mê tơi rã hết cả rời.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Thẻ , , , | Chức năng bình luận bị tắt ở Hà Ô Lôi là ai…

Con đường của Rồng (free ebook)

Con đường của Rồng nay đã trở thành một cuốn sách ở dạng pdf với hai phiên bản: một để in ra, và một để đọc trên thiết bị di động. Sách được chia làm ba phần, theo ba chủ đề.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại sách | Thẻ | Chức năng bình luận bị tắt ở Con đường của Rồng (free ebook)

Sách “Mặt Trời Trong Suối Lạnh”

Bản thảo Mặt trời trong suối lạnh tôi viết xong đã khá lâu, quãng chín năm trước, nay mới được in thành sách giấy. Sách mỏng, vỏn vẹn 160 trang, khổ nhỏ, giá bìa 83 ngàn đồng. Hiện đã có bán ở các cửa hàng online và các hiệu sách truyền thống.

Mặt trời trong suối lạnh có những câu chuyện nhỏ, mini và tiny, kể về cuộc sống của những người trẻ thời nay và thời xưa.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại sách | Thẻ | Chức năng bình luận bị tắt ở Sách “Mặt Trời Trong Suối Lạnh”

Bầu trời chiều ẩn giấu 2019

BTCAD 2019 - bia

Mời mọi người download (miễn phí) phiên bản 2019 của Bầu trời chiều ẩn giấu ở link này (bản light dùng cho mobile) và ở link này (bản để in ra giấy). Cám ơn trước, tất cả mọi người, vì sẽ download và sẽ …đọc.

Hôm qua đọc báo về Hồng Công, giữa các tin về biểu tình có một tin giới thiệu một cuốn sách. Người ta bảo rằng hơn 2000 năm trước Socrates lo lắng rằng phát minh ra sách sẽ làm con người ngừng tư duy.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại sách | Thẻ | Chức năng bình luận bị tắt ở Bầu trời chiều ẩn giấu 2019

Harness là hệ điều hành với Skill và Plugin là các app

Harness trong ngành điện dân dụng là các bó dây điện với các đầu nối, các linh kiện điện… Tất cả đều đạt chuẩn ngành và được tối ưu hoá để hoạt động trôi chảy, an toàn, đúng mục đích thiết kế. Các harness có vai trò như hệ thống dây thần kinh dẫn điện khắp cơ thể là các toà nhà, các xe hơi, các hệ thống máy móc.

Bài viết dưới đây do Isengerg đăng lên account X của ông ấy. Có nhiều nhận định và nhiều dự báo.

Bản tiếng Việt dịch bằng claude bản miễn phí.

Greg Isenberg (@gregisenberg) · Đăng trên X, ngày 15/10


Tôi vừa dành 48 giờ ở SF (San Francisco) để tụ tập với các tỷ phú (billionaires), các data lab[1] và những nhà sáng lập (founders) lẫn giám đốc điều hành của các công ty quy mô từ 1 tỷ đến 100 tỷ đô la.

Những điều tôi quan sát được:

1. Có RẤT NHIỀU câu chuyện về những nhà môi giới dữ liệu (data brokers)[2] kiếm cỡ 2 triệu đô la MỖI TUẦN nhờ bán dữ liệu của các công ty cho các lab. Tôi không biết đây là khởi đầu hay là bong bóng, và cứ thắc mắc không biết còn những ngách nào chưa có ai làm. Tôi đang tích cực đào sâu chuyện này.

2. Trong bữa tối, có người hỏi cả bàn: “Nếu tháng sau có một mô hình mới ra mắt, công ty của bạn sẽ tốt lên hay tệ đi?”[3] NỬA BÀN im bặt! Tôi nghĩ đó là câu hỏi hay nhất để đặt ra với bất kỳ startup AI nào lúc này.

3. Cột mốc người ta nói tới bây giờ là đạt 1 tỷ đô la doanh thu trong 12 tháng (chắc đây là “kỳ lân” (unicorn)[4] mới?). Điều tôi không nghe nhắc nhiều là tỷ lệ giữ chân khách hàng (retention). Doanh thu AI có thể đến rất nhanh và cũng đi rất nhanh, và tôi nghĩ chúng ta sẽ thấy nhiều câu chuyện về những công ty AI có doanh thu khổng lồ nhưng tỷ lệ giữ chân tệ hại.

4. Rõ ràng là chúng ta đang sống qua cuộc tái phát minh chiếc máy tính. Mô hình là CPU, harness là hệ điều hành[5], còn các kỹ năng (skills) và plugin là các ứng dụng. Nghĩ theo cách đó thì dễ thấy hơn chỗ nào là khoảng trống thị trường (whitespace).

5. Có thể chỉ khoảng 12 tháng nữa là sẽ có một agent biết quan sát bạn làm việc suốt một tuần rồi tự làm công việc của bạn mà không cần chỉ dẫn nào. Sự kết hợp giữa ghi hình màn hình, bộ nhớ của agent và một mô hình chạy cục bộ (local model) đã cho phép điều này ngay bây giờ.[6]

6. Các agent harness cho cảm giác như những “GPT wrapper”[7] kiểu mới, theo nghĩa tốt, nhất là các harness chuyên ngành. Những đội giỏi nhất tôi trò chuyện đều coi mô hình là thứ có thể thay thế được. Một nhà sáng lập đã dẫn tôi đi qua cách họ định tuyến (routing) các mô hình khác nhau cho các việc khác nhau: một mô hình cho gu thẩm mỹ và hình ảnh, một mô hình rẻ hơn cho những việc thường ngày, một mô hình khác cho văn bản.

Họ dùng những prompt có thể mang sang các mô hình khác thay vì tinh chỉnh (fine-tuning)[8], và chạy A/B test trên đầu ra, xét theo cái người dùng thực sự làm với nó: họ có chỉnh sửa không, có xuất ra không, có chia sẻ không? Một harness chuyên ngành (vertical harness) về cơ bản gồm bốn thứ: các bộ kết nối (connectors) tới dữ liệu của ngành đó, các bộ đánh giá (evals)[9] do những người am hiểu công việc ấy viết, các quy tắc về việc agent được và không được đụng vào cái gì, và một màn hình gọn gàng để con người rà soát. Mô hình có lẽ chỉ chiếm 20%.

7. Hoạt động dịch ngược (reverse engineering) và sao chép (cloning) đang diễn ra nhiều hơn tôi từng thấy. Người ta dịch ngược (decompile) phần mềm rồi dùng agent dựng lại nó, và có một người cho tôi xem một bộ khoảng 10 ứng dụng, mỗi cái đáng giá từ 5 tỷ đô la trở lên, mà người ấy đã nhân bản dưới dạng mã nguồn mở[10]. Tôi và mọi người vẫn đang suy nghĩ xem điều này có nghĩa gì khi phần mềm trở nên dễ sao chép đến vậy.

8. Tôi đoán giá trị sẽ dịch chuyển về dữ liệu. Nếu phần mềm có thể được dựng lại nhanh chóng, thì thứ đáng trả tiền ở một công ty SaaS (phần mềm dưới dạng dịch vụ) kiểu cũ là nhiều năm dữ liệu khách hàng và quy trình làm việc nằm bên trong nó. Một số công ty SaaS thực chất là công ty dữ liệu trá hình.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Bình luận về bài viết này

Cập nhật vũ khí và chiến thuật Ukraine

Lâu không viết bài cập nhật tình hình Ukraine, bài dưới đây hoàn toàn do Claude (bản miễn phí) viết sau khi đọc các bài cũ từ blog của tôi và tự tổng hợp các thông tin cập nhật.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Bình luận về bài viết này

Neutrino và Bản thể học

Bài do Claude viết, tôi chỉ prompt chi tiết hơn bình thường một chút, nhưng các prompt vẫn chỉ có nhiệm vụ gợi ý!


Neutrino là hạt cơ bản, tức là một loại viên gạch gốc của gốc, không thể nào chia nhỏ thêm được nữa. Theo lẽ thường, nó phải là một bản thể theo nghĩa kinh điển nhất: bản thể cái tự tồn tại, mang các thuộc tính mà không phải thuộc tính của cái gì khác. Thế nhưng một neutrino electron sinh ra bên trong lõi Mặt Trời, khi chạm đến Trái Đất có thể không còn là neutrino electron nữa. Vậy nó đã đổi căn tính (identity) chưa, có còn đống nhất (identity) với chính nó thủa ban đầu hay không? Vẫn con vật ấy thay áo mới, hay đã trở thành một con vật khác?

I. Con ma đổi vị

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Bình luận về bài viết này

vài suy nghĩ lẻ: huyền thần vs linh tri

Nhìn vào dòng chảy lịch sử, thì sự kiện và khoảng cách giữa các sự kiện (thời gian) quan trọng hơn bối cảnh. Nhìn vào bối cảnh, ta thấy hành động và vị trí (trong không gian) của những người can dự quan trọng hơn suy tư của họ. Bằng cách nào đó, nhìn vào suy tư và những suy nghĩ dẫn đến quyết định, ta sẽ thấy tính cách quan trọng hơn tư tưởng và học vấn. Nhìn vào tính cách, vô thức dẫn dắt nhiều hơn ý thức.

Sự thèm khát thoả mãn về tinh thần mạnh hơn thèm khát thoả mãn thể xác. Nó có thể cao quý hơn, nhưng cũng có thể tàn khốc hơn.

*

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Chức năng bình luận bị tắt ở vài suy nghĩ lẻ: huyền thần vs linh tri

Ông tôi, cậu tớ, chúng mày, chúng tao

Trần Quang Đức mới có bài viết giải thích rằng cách xưng “tôi” ngày xưa khác với xứng “tôi” ngày nay. Ngày nay chúng ta xưng “tôi”, sắc thái của nó được hiểu là ngang bằng, trung tính, với người đối diện. Cách xưng hô ấy gọi là “ông vs tôi”.Nhưng ngày xưa nó là cách nói, trước là hạ mình, sau là khiêm cung. 

Song song với cách xưng hô “ông vs tôi”, là một cách xưng hô có phần gần gũi, thân mật hơn, giữa bạn bè với nhau, và thêm được cả hai giới tính, đó là “cậu vs tớ” . Hoặc suồng sã, hoặc gay gắt hơn tuỳ bối cảnh, đó là  “mày vs tao”.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Chức năng bình luận bị tắt ở Ông tôi, cậu tớ, chúng mày, chúng tao

Bói cỏ thi

I. Đại Diễn là gì, và số Đại Diễn là gì

Chữ 衍 (diễn) có nghĩa là mở rộng, lan tràn.

Chữ 大衍 (đại diễn) là mở rộng lớn. Số đại diễn nghĩa là số mở rộng rất lớn.  Do đó phương Tây dịch là The Great Extension.

Gốc của nó là “Đại diễn chi số ngũ thập”, nghĩa là “Số đại diễn là 50”.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Chức năng bình luận bị tắt ở Bói cỏ thi

Hibiki – Lost in Translation

Alex Karp, CEO của Palantir, mới rồi có một phát biểu đơn giản nhưng khá đau đầu. Từ trải nghiệm của chính Palantir sau nhiều năm xây dựng phần mềm phục vụ bộ quốc phòng, CIA, FBI, ICE của chính phủ Hoa Kỳ, anh Karp cho rằng AI sẽ làm dịch chuyển quyền lực kinh tế theo nhân khẩu. Lực lượng lao động có học vấn cao, nhiều nữ, thiên tả sẽ mất việc. Lực lượng lao động phổ thông, chỉ học nghề, nhưng lành nghề, nam giới là chính, lệch hữu sẽ chiếm lĩnh nền kinh tế. Chính trị, xã hội loài người sẽ disrupt và chuyển qua hệ hình khác. Điều này rất nguy hiểm, nhưng nếu Mỹ không làm vậy, thì các kẻ thù của Mỹ cũng sẽ làm. Nên Mỹ phải làm.

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Thẻ , , | Chức năng bình luận bị tắt ở Hibiki – Lost in Translation

Thuyết thế hệ

Thuyết thế hệ của Howe

(Strauss–Howe generational theory)

Kế hoạch tái cấu trúc vùng lõi thủ đô (di dời khoảng 860 ngàn dân) có một điểm mốc là 2035. Dù có lẽ mốc này là dựa vào kỷ niệm các năm chẵn chục tính từ 1945 (năm khai sinh) nhưng vẫn làm giật mình. Bởi lý thuyết thế hệ Neil Howe dự báo rằng cuộc khủng hoảng hiện nay (Mỹ, thế giới, trong đó Việt Nam không tránh khỏi) sẽ có resolution vào năm 2033. 

Neil Howe là một nhà nghiên cứu lịch sử và lý thuyết gia sáng lập thuyết thế hệ. Cốt lõi của nó rất đơn giản: diễn tiến của lịch sử là có chu kỳ, các chu kỳ này chịu ảnh hưởng của các thế hệ nối tiếp nhau, các thế hệ này cũng có chu kỳ, mỗi thế hệ có vai trò riêng ứng với các cổ mẫu (archetype khác nhau). Những thuyết kiểu này nhiều người thích, và nhiều người chê vì không vững về mặt khoa học. Tuy nhiên thuyết của Howe in ra thành sách đều là National Bestseller và New York Times Best-seller. Và ông ấy dự đoán lần nào cũng đúng, kể từ Trump 1.0.  (Steve Bannon, chief strategist của Nhà Trắng hồi Trump 1.0 là fan của thuyết này).

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Thẻ , , , | Chức năng bình luận bị tắt ở Thuyết thế hệ

Chọc trời khuấy nước: 2025, 2026 và nhiều năm sau nữa

Chừng hơn tuần nữa là kết thúc 2025, chúng ta dường như đã bước qua một thể chế mới, không phải thể chế dung hợp, hay loại trừ mà là hỗn hợp: mô hình Tập Cận Bình, phương pháp Putin và đường lối Park Chung Hee.

Điều ấy có tốt không, không ai biết, câu trả lời đúng nhất vẫn là câu sáo nhất: “thời gian sẽ trả lời”. Một câu trả lời khác, cũng sáo nốt, nhưng luôn đúng: “cái gì cũng có mặt nọ mặt kia”, “có tích cực và sẽ có tiêu cực”. 

Tiếp tục đọc →
Đăng tải tại Uncategorized | Chức năng bình luận bị tắt ở Chọc trời khuấy nước: 2025, 2026 và nhiều năm sau nữa