Buổi sáng Heisenberg

Có khi nào buổi sáng, trời rất đẹp, và bạn ngồi cafe trên bên cảng.

Nắng rất trong, mây rất xanh và chân trời rất xa. Khói thuốc lá hững hờ, không gian rất im, và vũ trụ rất tĩnh. Phin cafe đen rơi từng giọt, chậm rãi và đều đặn, như thời gian của chính bạn, trong quán cafe, trên bến cảng.

Có khi nào bạn thấy chính mình, cầm vé, khoác ba lô, lên chuyến tàu Cuộc Sống đang nhổ neo. Và đi về phía chân trời.

Phải rất lâu trong buổi sáng ấy, khi cafe phin tiếp tục rơi từng giọt, và khói thuốc lá vẫn chậm bay, bạn mới nhận ra rằng thời gian riêng phần của bạn-đang-di-chuyển-trong-cuộc-sống hóa ra chậm hơn rất nhiều so với thời gian riêng phần của bạn trong quán cafe không gian tĩnh. Không – thời gian của bạn bên phin cafe nhanh hơn và trở nên già cỗi hơn không-thời gian của bạn đang di chuyển trong cuộc sống hướng về phía chân trời.

Bên ly cafe, trong không gian tĩnh lặng,trên bến tàu cuộc sống, bạn bỗng không nhận ra nổi chính-mình-trên-chuyến-tàu-cuộc-sống đang ở đâu, và đang đi về đâu. Bạn chỉ có thể cùng một lúc nhận biết chính xác mình đang ở đâu trong cuộc đời, hoặc  chỉ biết chính xác mình đang đi về đâu.

Trên chuyến tàu cuộc sống, bạn thấy khối lượng cơ thể của mình di chuyển, va chạm, và tự có sóng hấp dẫn riêng. Bạn hấp dẫn những người xung quanh và những người xung quanh hấp dẫn bạn. Sóng hấp dẫn sẽ lấy đi năng lượng của bạn. Bạn thấy mình có khả năng bị sụp đổ vào hố đen vô định của cuộc đời. Bạn thấy tiếc cho năng lượng bảo toàn trong chính-mình-đang-già-cỗi-đi, bên ly cafe đen, trên bến tàu cuộc sống.

Ở xa phía sau ,trên bến cảng, bên ly cafe rỏ giọt thời gian, bạn bỗng thấy đường chân trời cuộc sống trở thành đường biên của hố đen vô định. Bạn thấy chính mình trên đang chuyến tàu cuộc sống, có khả năng trượt qua cái chân trời sự cố ấy và rơi vào hố đen vô định mãi mãi.

Trong hố đen ấy thời gian tuyệt đối vẫn trôi nhưng thời gian riêng phần của chính-bạn-người-dịch-chuyển-trong-đời sẽ đứng lại mãi mãi, để bạn bức xạ cuộc sống của riêng mình hòa chung vào bức xạ nền của thế gian.

***

Các bài viết trong loạt bài về Thời Gian
1) Deus Sive Natura
2) Con mèo Schrodinger
3) Buổi sáng Heisenberg
4) Hoa hồng nở trong đêm
5) Manifold
6) Phong tục của tình yêu

Đăng tải tại sống | Thẻ | 5 bình luận

Cô bé thuyền nhân không quay lại

“Ông ấy định nói gì trong The Nightingale and the Rose” cô hỏi bâng quơ như đang theo đuổi ý nghĩ chưa rõ trong đầu. Cô ngồi trên tấm đệm cứng trải thẳng xuống sàn nhà thay cho giường ngủ, trong tay là bản photo cũ kỹ môn English Literature.

Anh nằm sát tường, mắt nhìn lên trần nhà. Căn phòng nhỏ chỉ có vài đồ vật tối thiểu và một chiếc TV màu cũ kỹ đang bật ở chế độ tắt tiếng.

Mùa hè đã qua gần hết. Những cơn mưa đã chuyển qua cuối mỗi buổi chiều. Có lẽ còn hai tiếng nữa mới có mưa.

Đấy là một chiều thứ bảy.

***

Tiếp tục đọc
Đăng tải tại gái | Thẻ | 5 bình luận

Nỗi Nhớ Mỵ Châu

Chuyện cười dân gian của Việt Nam có chuyện một thằng bé được ông sai đi mua mắm và muối. Mua một đồng mắm, một đồng mua muối. Nó đi ra khỏi nhà một lát rồi quay lại và hỏi ông: “Ông ơi đồng nào mua mắm, đồng nào mua muối”. Ông nó bảo “đồng nào cũng được”. Nó đi một lát rồi quay lại hỏi: “Ông ơi bát nào đựng mắm, bát nào đựng muối”.

Nhân dân ta không thích những thằng gàn và máy móc như thằng bé trong chuyện. Tiền nào mà chả là tiền để tiêu, bát nào mà chả là bát để đựng.

***

Có một đất nước nghèo, cả nước dành tiền mãi được một khoản để xây trường học và bệnh viện cho nhân dân. Nhưng xây thì hết tiền để xây lâu đài cho quan chức chính phủ làm việc. Lo cho dân thì quan cũng phải sướng thân.

Chính phủ liền đi vay nước ngoài. Nói là cần một khoản tiền để xây trường học và bệnh viện. Nước ngoài cho vay ngay. Thế là chính phủ dùng tiền vay để xây trường học và bệnh viện. Còn khoản tiền đang có kia, dùng để xây lâu đài quan chức.

Hiện tượng đảo vốn này trong kinh tế học được gọi là fungibility (với nghĩa bất phân định của vốn, chứ không phải nghĩa khả năng đảo vốn trong hợp đồng quyền chọn).

***

Có những chính phủ suy nghĩ rằng tiền vào nước mình, chi tiêu trong đất nước mình, là có lợi. Nói cách khác là miễn có tiền vào là được. Ấy là bởi vì họ nghĩ tiền nào cũng là tiền, chi vào đâu cũng là chi.

Nghĩ thế tức là bất chấp hiệu suất sử dụng đồng vốn.

***

Giá mà dân gian Việt Nam không coi cái chuyện đồng nào mua mắm là chuyện cười. Giá mà dân gian coi đấy là truyện ngụ ngôn nghiêm túc. Coi việc cân nhắc “đồng nào mua mắm, đồng nào mua muối, bát nào đựng mắm, bát nào đựng muối” là một việc nghiêm túc, hoàn toàn không có gì đáng cười, thì biết đâu người ta sẽ luôn cân nhắc để việc chi đồng tiền nào cho việc nào có ích. Và cân nhắc kỹ hơn nữa, đâu sẽ là chỗ nhận tiền chi. Nhất là tiền vay nước ngoài và những dự án sử dụng tiền lại đầy rẫy tham nhũng.

***

Có lần đi chơi Nam Ninh với anh bạn thân. Nam Ninh là thủ phủ của Quảng Tây (khu tự trị dân tộc Choang) và được xếp hạng về kinh tế gần bét Trung Quốc. Đi trên taxi anh bạn bảo: “Đi chơi mới biết (nước) mình kém quá. Mỹ với Anh, Đức nó hơn mình, mình không chấp, đằng này một thằng tự trị thiểu số gần bét TQ mà nó hơn Hà Nội mình quá xa. Thôi, con cái sau này phải cho đi tây hết, và đừng bao giờ để chúng nó quay lại”.

Hôm trước họp lớp kinh tế nhân dịp 10 năm nhập học. Anh em cũng nhắc lại khái niệm fungibility, tôi cũng có kể câu chuyện mắm muối ở trên. Kết luận rằng sau này cố gắng mà đủn con cái đi tây hết. Vì ở lại thì chúng nó sẽ phải trả nợ nước ngoài mà thế hệ các bác nó đã đi vay. Mà chúng nó chả có lý do gì phải trả nợ, vì chúng nó có được thừa hưởng một hạ tầng tốt đẹp có được nhờ đồng tiền đi vay đâu. So với tự trị dân tộc Choang còn không bằng, có lý gì mà phải ở lại.

Dù có yêu nước đến mấy thì cùng lắm mình cũng chỉ hy sinh đến thân mình, chứ không hy sinh con mình được. Nhất là bắt nó hy sinh cho những sai lầm của thế hệ chú bác nó.

***

Cách đây đã lâu tôi có một entry kể về tù binh Phú Quốc. Nhân vật trong entry này là chú Tâm. Lúc hai chú cháu còn “làm bạn” với nhau, chú có kể cho tôi nghe nhiều chuyện trong tù. Trong đó có một chuyện về người tù hít đất.

Đó là một người tù nhỏ bé tập hít đất với quyết tâm mãnh liệt là chiến thắng thằng cai tù lực sỹ. Thằng cai tù lực sỹ có thú vui bắt những người tù khỏe mạnh ra thi hít đất với nó trước mặt của cả hai phe. Nếu thua, chắc chắn là thua rồi, thì người tù thua cuộc sẽ bị trừng phạt dã man để hạ nhục trước mặt tất cả tù nhân.

Người tù nhỏ bé kia đã chiến thắng. Cái giá mà anh phải trả rất đắt. Nhưng các cuộc thi đấu hít đất nhằm sỉ nhục và hành hạ tù binh cũng hoàn hoàn chấm dứt.

Chiến đấu giữa địch và ta, qiữa quân ta và quân giặc, và chiến thắng cuối cùng, nhiều khi chỉ giản dị như thế thôi.

***

Thục phán An Dương Vương đã làm một cuộc cách mạng quân sự với công nghệ xây thành ốc và nỏ bắn tên đồng. Nhờ có cuộc cách mạng ấy mà Thục Phán An Dương có cả một cơ đồ.

Thế mà cả cơ đồ ấy mất trong chớp mắt. Câu nói cuối cùng An Dương Vương nghe trước khi chết lại là “giặc ở sau lưng vua ấy”.

***

Đại “thi hài” Tố Hữu bảo Mỵ Châu là “trái tim nhầm chỗ đặt lên đầu” nên vua cha mới “nên nỗi cơ đồ đắm bể sâu”.

Thời nay tim đặt vào ví tiền. Hay nói tiếng miền nam là bỏ tim vô bóp. Hehehe. Tim không bóp (để truyền máu) mà tiền nó bóp tim đập theo ý của nó.

***

Đăng tải tại đời | Thẻ | 6 bình luận

Yêu Nước

Phùng Quán là một người hơi kỳ dị. Huyền thoại phố phường kể rằng ông chưa một lần ra đảo mà viết Vượt Côn Đảo hay còn hơn cả hiện thực.

Phùng Quán có những bài thơ “bộ đội”. Thơ bộ đội có tí mẹ, tí em, và có chiến tranh.

Người ta nói nhiều đến bài thơ mà ở nghĩa nào đó là tuyên ngôn của Phùng Quán, như là một nghệ sỹ sáng tạo, không chấp nhận nói yêu ghét mà trái với lòng mình.

Trước đó người ta đọc các bài thơ khác của Phùng Quán, trong đó có:


Em ơi rất có thể
Anh chết giữa chiến trường
Đôi môi tươi đạn xé
Chưa bao giờ được hôn !

Nhưng dù chết em ơi
Yêu em anh không thể
Hôn em bằng đôi môi
Của một người nô lệ !
Tiếp tục đọc

Đăng tải tại sống | Thẻ | 7 bình luận

Hóa Vàng Cho Một Tình Yêu

Michael Jackson, thế là chàng đã ra đi. Nhờ chàng ra đi nên chúng ta mới biết nước Mỹ nó suy đồi thế nào. Đám ma mà chúng nó cũng truyền hình trực tiếp với lại ca hát mấy tiếng đồng hồ. Không hiểu bên ấy khi an táng xong người ta có hóa vàng cho MJ không. Tiêu xài quen rồi, không hóa thì qua thế giới bên kia lấy gì mà tiêu.

Tiếp tục đọc

Đăng tải tại sống | Thẻ | 11 bình luận

I just can’t stop loving you

Dù bạn là fan của nhạc rock, blue hay jazz. Thì bạn ít hoặc nhiều đều có nghe Michael Jackson. Ít nhiều sẽ thích một hoặc vài ca khúc của anh.

Mãi cuối tuần vừa rồi tôi mới đi mua 2 CD nhạc của Michael Jackson. Gần 20 năm trôi qua mới nghe lại I just can’t stop loving you, Say Say Say, Billie Jeans … Tiếc là không tìm được Somebody’s watching me (MJ hát back vocal).

Cảm xúc vẫn thế, vẫn ngạc nhiên như lần đầu tiên nghe âm thanh của funk trong Billie Jeans.

MJ thiên tài ở chỗ anh mang vào nhạc disco bình dân một tỷ thứ nho nhỏ của funk, rock, jazz và pop ballad. Biến sân khấu biểu diễn thành một dance floor khổng lồ với màn hình lớn, ánh sáng và âm thanh hiện đại mà trên đó anh ta bày ra không chỉ múa đương đại mà còn cả những dàn đồng ca gospel đủ cả trẻ con lẫn các cô da màu béo ịch.

Không có MJ sẽ không có Justin Timberlake, Usher. Không có Eminem. Và không có … Ngọc Sơn thần tượng miền tây, không có cả Anh Quân Huy Tuấn.

Nếu Jimi Hendrix là guitarist da đen dám chơi nhạc của người da trắng thì MJ là nghệ sỹ biểu diễn da đen được MTV da trắng phát clip và qua đó và làm biến đổi màu kênh truyền hình âm nhạc này đến tận bây giờ.

Bởi vậy nếu không có MJ có lẽ nước Mỹ sẽ không có cả Obama.

Thiên tài điên dại và là icon của nước Mỹ ấy đã ra đi, ra đi bất ngờ và vô nghĩa.

Nhưng những cú xoay người tràn đầy niềm vui, những cú dang tay mang đầy tính biểu tượng, và những động tác đá chân phóng túng sẽ còn mãi. Ít ra là còn mãi với những thanh niên đã lớn lên trong nghèo đói và kìm hãm.

***

Quốc Anh đột nhiên tung ra 2 entry dở dang. Đọc chả hiểu gì. Tuy nhiên có thể tạm đoán là: Một cái về tình yêu đất nước dưới con mắt của nhà kinh tế lượng; Hai là cái gì sẽ phủ nhận phát kiến qua khoa học mới với con mắt của nhà kinh tế học thực chứng.

Về bài tình yêu đất nước thì quả thực tôi chả biết bình luận gì. Vì trong đất nước có em Giò của tôi.

Còn về Galilei Galileo có thể nói thế này: thuyết địa tâm trải qua hàng ngàn năm phát triển và quan sát thực chứng, đã xây dựng được những mô hình chính xác, hóa ra lại là Sai Toét.

Galilei ngày nay trở thành biểu tượng dũng cảm vô biên của một khoa học gia bất khuất. Và bởi thế nên trái đất vẫn quay.

Không có Galilei thì có lẽ sẽ không có Newton và cơ cổ điển. Cũng như không có MJ thì có khả năng thế giới ngày nay không có Hip-Hop.

***

Nhà thờ, như một thế lực nhà nước tôn giáo, muốn khuất phục Galilei không chỉ vì ý thức hệ, mà có lẽ còn là định kiến của các khoa học gia thiên chúa giáo.

Thường người ta vẫn nghĩ các nhà khoa học sẽ là những người có đầu óc cởi mở nhất, sẵn sàng đón nhận cái mới cũng như chấp nhận phản biện. Nhưng có lẽ không phải thế.

Galilei là một ví dụ.

Một ví dụ gần hơn và ấn tượng hơn đó là Max Planck, cha đẻ của vật lý lượng tử, phải mất mười mấy năm mới được công nhận và được trao giải Nobel. Còn Einstein được giải 2 năm sau đó (nhưng không phải cho Thuyết tương đối). Đến Erwin Schordinger thì vật lý lượng tử là mốt rồi nên ông này được giải Nobel rất là đơn giản vào năm 1933. Hai năm sau ông đưa ra thí nghiệm giả tưởng nổi tiếng “Con mèo của Schrodinger”.

Cuộc chiến của nhà thờ với Gaillei diễn ra công khai minh bạch và kéo dài nhiều năm. Kết cục là Galilei thua và bị quản thúc tại gia cho đến chết. Trong thời gian này ông viết cuốn Two New Sciences. Cuốn sách sau này được Newton và sau này nữa là Einstein đánh giá cao. Bản thân Einstein và sau này là Hawking coi Galilei Galileo là cha đẻ của khoa học hiện đại.

***

Trái đất vẫn quay vì có những nhà khoa học dũng cảm như Galilei Galileo. Nhưng trái đất vẫn còn đầy kẻ đầu có đầy định kiến.

Rồi sẽ có lúc, giống như một nhân vật có trong Ngầm của Murakami đã nói, ngoài kia đầy những kẻ luôn cho là mình đúng và (bởi vậy) cái ác mới tồn tại, xuất hiện, và mang đến những thảm họa tàn khốc.

***

Đăng tải tại nhạc | 4 bình luận

Con mèo Schrodinger

Đã bao giờ bạn bước ra sân ga, lên chuyến tàu đã chọn, cùng với hành lý mang theo.

Đã bao giờ, trên sân ga, bạn bước lên chuyến tàu đã chọn, với hành lý và có bạn đồng hành.

Đã bao giờ, trên sân ga, đúng phút chót, bạn không bước lên chuyến tàu đã chọn, có hành lý và có bạn đồng hành. Bạn lên một con tàu khác, chưa mua vé vì chưa một lần lựa chọn.

Đã bao giờ, trên sân ga, khi tàu chạy, bạn thấy thân xác mình đang khởi hành trên chuyến tàu bạn đã chọn, với hành lý và với bạn đồng hành. Còn chính bạn, mà không phải chính thân xác bạn, đang rời sân ga, trên một con tàu khác bạn chưa chọn một lần.

Đã bao giờ, trên sân ga, bạn-không-thân-xác-không-tâm-hồn, đang quan sát, chính thân xác bạn rời ga trên một chuyến tàu, còn chính phần hồn bạn, lại rời ga trên một con tàu khác.

Trên sân ga ấy, bạn sẽ thấy, tính bất phân định, của tâm hồn thể xác, trong cơ thể sống nhị nguyên.

Chỉ khi tách mình ra khỏi chính-mình để quan sát, bạn sẽ thấy chính-mình sụp đổ về thế giới thường ngày.

Như con mèo Schrodinger. Vừa đang sống mà lại vừa đang chết.

***

Các bài viết trong loạt bài về Thời Gian
1) Deus Sive Natura
2) Con mèo Schrodinger
3) Buổi sáng Heisenberg
4) Hoa hồng nở trong đêm
5) Manifold
6) Phong tục của tình yêu

Đăng tải tại sống | Thẻ , , | 5 bình luận

Con Rận

Trước tiên tôi kể một chuyện mà ai cũng biết rồi. Đấy là chuyện con rận. Câu chuyện thế này. Một sinh viên khoa Sinh đi thi vấn đáp. Anh ta chỉ học mỗi bài về con rận. Khi vào phòng thi, anh ta bốc câu hỏi đúng vào con bò. Anh ta bảo: con bò là động vật có vú, có lông, do đó có rận. Sau đó anh ta thao thao nói về con rận. Bạn học của anh sinh viên này thấy thế cũng bắt chước. Khi vào phòng thi thì bắt thăm phải câu hỏi về con cá. Anh ta nói: cá sống dưới nước, do đó không có rận. Sau đó anh ta cũng chỉ nói về con rận.

***

Con rận thì không đi học bao giờ. Nhưng trong xã hội loài người thì có rận hay không có rận người ta vẫn phải đi học.

Trong post trước tôi có nói về các thể chế để các cá nhân có động cơ đi học để có tay nghề, kỹ năng và kiến thức cao hơn, dẫn đến có lương cao hơn.

Trong cuốn Elusive Quest mà ở post trước nữa tôi nhắc tới, có chỉ ra rằng ở các nước nghèo và lạc hậu thì giáo dục chả có tý tác dụng gì cho phát triển cả. Lý do đơn giản là người ta có thể có kiếm lợi bằng quan hệ với quan chức, bằng các kiểu áp phe lằng nhằng dưới gậm bàn thay vì kiếm lợi bằng lao động chuyên môn cao (tác giả là Mỹ nên không biết là quan hệ gầm bàn với quan chức để xin dự án cũng là một dạng kỹ năng cao, mỗi tội không có chỗ nào đào tạo được).

Cuối cùng thì khi mà người ta không có thu nhập cao tương ứng với kỹ năng lao động thì cái việc học trở nên nhạt nhẽo. Cùng lắm là người ta đi học để lấy cái bằng nhằm lên chức.

Không có các thể chế thúc đẩy động cơ cá nhân học tập thì sẽ không bao giờ có một nền giáo dục tốt.

***

Một nền giáo dục tốt sẽ đẻ ra trí thức. Trí thức nói chung là sạch sẽ và không có rận. Nhưng đôi khi trí thức lại tham gia chính trị. Cuốn Elusive Quest không nói mấy đến chính trị và kịch cọt. Nhưng Sartre thì có một vở kịch chính trị tên là Les Mains Sales. Bản dịch tiếng Việt là Guồng Máy.
Tiếp tục đọc

Đăng tải tại đời | Thẻ , | 9 bình luận

Phi Lợi Nhuận

Hôm vừa rồi tờ báo điện tử BBC Tiếng Việt có đăng một bài về việc TQ cấm đánh bắt cá ở Biển Đông. Tên bài báo là “Phép thử của TQ”. Theo như bài báo này thì bọn Tàu nó thả phanh cho các diễn đàn và cả báo chí trong nước thể hiện tư tưởng bành trướng, đặc biệt là nhắm vào Việt Nam. Nhiều thông điệp sặc mùi phát xít (đề cao dân tộc Hán, nhu cầu mở rộng không gian sống, sự áp bức của các nước khác với TQ, các vấn đề kinh tế. Y hệt những gì đã xảy ra với nước Đức trước khi Hitler lên nắm quyền:

“Người dân Trung Quốc rất bức xúc và yêu cầu Chính phủ phải có hành động mạnh mẽ hơn. Một số người còn đề xuất rằng để giải quyết vấn đề Nam Hải, Trung Quốc có thể bắt đầu từ Việt Nam, nước có thái độ khiêu khích hơn cả.”

“Trung Quốc cần gấp một chiến thắng để xua đi tình trạng thoái hóa suy đồi và khích lệ người dân.”

“Muốn phát triển Trung Quốc phải mở rộng không gian của mình, tin rằng nếu không có một cuộc chiến tranh cục bộ những nước này tất sẽ trở thành hòn đá cản đường sự phát triển của Trung Quốc”

Đọc mấy cái này với các phát ngôn của Tần Cương có cảm giác là định hướng tuyên truyền trong nước cũng như đối ngoại của TQ đang là hiện nay có vẻ giống như những gì mà Goebbels đã làm trước khi Hitler tiến hành chiến tranh.

Giả sử TQ mà làm phát xít Đức thì Việt Nam sẽ là Áo-Hung, hay là Ba Lan. Chắc chỉ có Bắc Hàn là thích làm Áo – Hung thôi. Việt Nam chắc là Ba Lan hoặc Pháp. Làm Ba Lan thì về sau bị cả hai phe nó giết ngoém hết cả quý tộc elite.

Hay là làm Pháp rồi đợi quân Đồng Minh nhảy vào.

***

Bọn BBC Tiếng Việt phần nhiều bài viết về VN rất là bias với chủ ý đả kích (chính phủ) Việt Nam rất là lộ liễu. Nhưng ít ra nó có tên là BBC Tiếng Việt (thay vì là Việt Ngữ như trước đây). Trong khi đó VTV ngày càng nhiều từ Hán Việt. Hán Việt không phải là xấu, nhiều khi còn là tốt, tuy nhiên lạm dụng thì hài lắm. Ví dụ xưa nay chúng ta vẫn gọi là Nhà Lý, Nhà Trần, Nhà Lê… Thế mà hằng ngày ở VTV1 có 1 cái chương trình sau thời sự và thể thao, nội dung là về 1000 năm Thăng Long. Cái chương trình ấy có tên là Vương Triều Lý. Nghe cứ tưởng phim Tàu.

***

Bắc Hàn giờ còn xé hiệp định, dọa đánh cả Mỹ. Chính phủ Obama tự nhiên hiền dã man, khác hẳn anh Bush da trắng dòng dõi diều hâu xịn. Đại ca của Bắc Hàn là Trung Quốc cũng cà khịa hải quân Mỹ ở biển Đông. Quân Mỹ có vẻ cũng nhịn.

Nói chung chiến tranh tầm cỡ thế giới (nhiều nước đứng ở các phe khác nhau) đều có sự khởi đầu từ các nước mà chính quyền hung tợn, bắt đầu có tiền và tích lũy đủ công nghệ sản xuất, bắt đầu khoe khoang lịch sử văn hóa và bắt đầu muốn thế giới phải đại đồng theo cách của mình (hay nói cách khác là bắt thế giới phải ngưỡng mộ mình theo cách của mình).

***

Nói dại, nếu chiến tranh thế giới thứ 3 nổ ra, thì chính nước khơi chiến chính là Tàu, còn Việt Nam sẽ là nước phải đương đầu trước tiên. Nhưng thế có khi lại hay, quân Đồng Minh kéo vào Việt Nam giúp VN đánh khựa. Không biết lần này Nga có giúp không. Nước Nga của putin thì rõ là cánh hữu suýt cực đoan rồi. Lại là một trong 2 nước đại ca của Bắc Hàn nữa.

Tự nhiên thấy chiến tranh chống Mỹ có những cái lợi lâu dài. Ví dụ có lính Mỹ chết và mất tích, để rồi có MIA. Có MIA thì mới có việc tàu Mỹ tự nhiên được vào biển Đông. Vào rất đúng lúc. Có vẻ như Việt Nam đang nhẫn nhịn. Chứ không phải là sợ. Yếu thế hơn thì phải nhịn thôi. Nhưng không sợ.

***

Kinh tế học đã chứng minh được lợi ích của việc xích lại gần nhau. Ví dụ nhà giàu thì mua đất xây nhà ở cùng khu. Người lạo động có chuyên môn và kỹ năng cao (ví dụ luật sư, hehehe) thì hay di chuyển đến các đô thị lớn hoặc các khu kinh tế lớn để làm việc cùng nhau và hưởng lương cao cùng nhau. Các học giả lớn cũng hay đến làm việc ở các trường đại học lớn, hay các thành phố có nhiều trí thức. Văn nghệ sỹ cũng thế.

Động cơ di chuyển chỗ ở và chỗ làm, học nghề và chọn việc, truy tìm kiến thức có ích và thực dụng… là những động cơ cá nhân. Lợi ích do vậy cũng là cho cá nhân. Nhưng xã hội cũng sẽ được hưởng nếu có định chế tạo môi trường nuôi mầm cho việc nâng cao trình độ lao động.

***

Để xích lại gần nhau, việc đầu tiên là mình phải làm đi theo khẩu hiệu của Lê Nin: vô sản các nước đoàn kết lai.

Công nhân VN, giới chuyên gia VN, đầu tiên phải nâng cao tay nghề, kiến thức, kỹ năng … để dần dần xích lại với người lao động Mỹ, Anh, Pháp.

Dần dần thì các nhà buôn VN cũng xích lại với các nhà buôn Anh Mỹ Pháp. Rồi đến chính phủ xích lại gần nhau. Kiểu như đi học lân la làm quen với bạn giàu rồi chơi với hội nó. Dần dà tuy nước Việt ở xóm nhà nghèo ĐNÁ, nhưng lại chơi toàn với các bạn ở xóm nhà giàu. Cũng đỡ lắm.

***

Real Madrid là câu lạc bộ bóng đá lớn. Vé vào sân đắt, bản quyền truyền hình đắt, áo cầu thủ bán cho fan hâm mộ cũng đắt.

Các trường đại học hàng đầu của Mỹ cái gì cũng đắt. Sinh viên muốn học các trường sang ấy cứ phải è cổ ra mà trả tiền.

Thế nhưng cả Real lẫn các trường đại học kia đều là Phi lợi nhuận (not for profit) cả.

Ở mình cứ nhầm lẫn về từ ngữ. Tưởng phi lợi nhuận là miễn phí. Thực ra chả miễn cái gì, thậm chí còn thu phí đắt lòi. Bản chất phi lợi nhuận là không trả tiền lãi cho cổ đông (không profit). Tiền thu được càng nhiều càng tốt, nhưng là để chi trả nuôi dưỡng nâng cấp cho chính đội bóng (Real Madrid) và Trường Đại Học. Mà chính vì Phi Lợi Nhuận nên những trường như Harvard, Dartmouth… mới xin được endowment hàng nhiều tỷ dollar mỗi năm.

***

Các trường đại học ở VN mình thì rõ là vì lợi nhuận. Trường công cũng vì lợi nhuận (đút túi), trường tư thì rõ là để kiếm chác rồi.

***

Trường đại học mà thế (nữa là các thứ khác), biết đến bao giờ mới có cơ hội xích lại gần các nước giàu đây.

Đăng tải tại đời | 12 bình luận

A Quest

Nhân một ngày nắng nóng không dám bước chân ra ngoài, tôi định làm một entry ngắn gọn để điểm một cuốn sách có tựa đề “Truy Tìm Căn Nguyên Tăng Trưởng” của tác giả William Easterly. Cuốn sách này do Alpha Book xuất bản. Dịch giả là một nhóm trí thức trẻ học ở các trường đại học Mỹ, trong đó có những người học các trường thuộc hạng Ivy League. Một điều thú vị nữa là một số người trong nhóm dịch giả này là thành viên của Diễn đàn Thanh niên Xa mẹ. Lời giới thiệu của cuốn sách do Tiến sỹ Trần Đình Thiên giới thiệu với giọng văn khá là hóm hỉnh giống như khi anh nói chuyện trên bàn nhậu ngoài đời.

Nhưng trời nóng và quá mệt do đứng, đi lại, và hoàn toàn không ngủ từ 3 giờ chiều hôm trước đến tận 10 giờ sáng hôm sau ở nhà A3 Giảng Võ để làm cái crazy sale cho Samsung Mobile, cho nên lại lười ko muốn làm cái bài điểm sách.

Với lại, khi thức cả đêm để đứng nhìn hàng ngàn người chen lấn xếp hàng để mua sản phẩm khuyến mại của một hãng điện thoại Hàn Quốc, thì tôi lại nghĩ đến những ý kết luận của cuốn sách: đó là động lực thúc đẩy hành động của con người. Và cái sự lộn xộn của đám đông hàng ngàn người kéo đến điểm bán hàng khuyến mại từ nửa đêm (trong lúc 7 giờ sáng mới bắt đầu bán) lại có căn nguyên (ngu xuẩn) từ luật chơi của đợt promotion có tên gọi crazy sales của Samsung.

Quay lại với cuốn sách nói trên. Tên gốc của cuốn sách là The Elusive Quest for Growth. Ngay từ lúc nhìn cái tên (Quest) tôi đã có cảm nhận cuốn sách được viết với tác giả ở vị thế của một người có học, sống ở một nước văn minh giàu có, tự cảm thấy (hoặc được giao) nhiệm vụ (quest) phải đi tìm cho được cái bí quyết (nguyên nhân) dẫn đến sự tăng trưởng kinh tế cho những nước nghèo và rất nghèo.
Tiếp tục đọc

Đăng tải tại phát triển, sách | Thẻ , | 10 bình luận