Blog của 5xu

Trưa nay rảnh, bốc phét mấy bài thơ kiểu haiku 5-7-5. Chưa kịp đặt tên tại bốc phét nhiều bài quá.

*
Ăn trưa đi bộ vỉa hè
Gạch khấp khểnh, xe, hàng tạp hóa
Bóng râm không mượt mà

*
Quán gội đầu rẻ tiền
Kê chậu ghế gội mặt phố nắng
Tóc xõa mát vỉa hè

*
Trời sắp bão mây đen
Nắng oi bức gió ẩm phố vắng
Máy lạnh khô cao ốc

*
Con cá vàng quẫy nhẹ
Mặt coóng nhỏ khuất góc nhà
Tiếng buổi trưa thức giấc

*
Quốc lộ giữa cánh đồng
Trăng sáng qua cửa xe nhà gái
Cô dâu ở nhà chồng

*
Đèn đỏ rừng người đợi
Nắng pha khói xăng bụi tiếng ồn
Tắt máy thấy bình yên

 Thực ra Tây Tạng không nổi tiếng như người ta nghĩ. Di sản văn hóa của Tây Tạng cực kỳ lớn, nhưng sự nổi tiếng của nó lại đến từ chính trị và nỗ lực marketing place của một con người.

Hơn một trăm năm trước đây, chỉ có người Ấn và thực dân Anh quan tâm đến Tây Tạng.

Mặc dù trong quá khứ, lúc thì Tây Tạng thuộc Mông Cổ, lúc thuộc Ấn, lúc thuộc Anh, lúc thì thuộc Trung Hoa (trước cách mạng), nhưng về bản chất chính trị thì Tây Tạng luôn ở chế độ tự trị, bất kể về mặt lãnh thổ họ thuộc quốc gia hay đế chế nào.

Về mặt văn hóa, người Tây Tạng và chính quyền Tây Tạng trong quá khứ cũng như hiện nay, luôn coi Tây Tạng như một concept mà trong đó lãnh thổ Tây Tạng phủ rộng đến tất cả những nơi nào mà văn hóa Tây Tạng có ảnh hưởng mạnh mẽ. Những mảnh đất đó có thể thuộc Nepal, Butan hay Ấn, hoặc các tỉnh lân cận trong lãnh thổ Trung Quốc. Người Tây Tạng có tập quán, chữ viết, văn hóa dân gian, triết học, kiến trúc, mỹ thuật hoàn toàn khác với người Hán.

Là một mảnh đất cổ xưa, thấm đẫm văn hóa Phật giáo, và là quê hương của Mật thừa, cho nên chính quyền Tây Tạng chỉ mạnh về tôn giáo và tinh thần, không mạnh về chính trị và quân sự.

Tuy nhiên lịch sử thế giới, với mô hình toàn cầu hóa kiểu cũ bắt đầu từ thời Alexander, nổi lên bằng Napoleon, và đạt đỉnh cao thời kỳ thực dân đã mang đến Tây Tạng sự giao lưu văn hóa có tính đột biến. Giới tu sỹ và văn nghệ sỹ Tây Tạng bắt đầu giỏi ngoại ngữ, cụ thể là tiếng Anh thực dân, qua đó quảng bá triết học, văn học, tư tưởng sâu đậm của Tây Tạng qua phương tây.

Lợi dụng sự thay đổi mạnh mẽ về toàn cầu hóa kiểu cũ, cụ thể là phong trào giải phóng dân tộc khỏi ách thực dân, khi người Anh và Ấn có nhiều mối bận tâm khác, còn người Hán còn đang loay hoay làm cách mạng, Tây Tạng lần đầu tiên có một chính quyền mạnh mẽ hơn. Trong một thời gian ngắn ngủi đầu thế kỷ trước, hai lãnh tụ tinh thần của Tây Tạng là Dalai Lama 13 và 14 đã xây dựng một chính quyền mạnh hơn chính quyền tự trị vốn có (có quốc hội, quân đội, tiền tệ, bưu chính riêng của Tây Tạng). Lưu ý là Tây Tạng không đặt nặng vấn đề lãnh thổ, học chỉ đặt nặng vấn đề tự trị. Vả lại, đối với họ Tây Tạng vô cùng rộng lớn về mặt địa lý, và còn rộng lớn hơn về mặt văn hóa cho nên lãnh thổ thuộc về ai thì cũng thế thôi.

Năm 1950, quân đội cách mạng TQ tiến vào Tây Tạng. Mọi thứ vẫn bình thường. Năm 1959, Dalai Lama 14, quân đội và nhân dân Tây Tạng khởi nghĩa nhưng bị dẹp tan trong máu. Lama 14 chạy ra nước ngoài và thành lập chính phủ lưu vong. Cho đến giờ người ta vẫn chỉ gọi ông là Lãnh Tụ Tinh Thần Lưu Vong của Tây Tạng. Trong khi đó cách mạng văn hóa và sự thôn tính về chủng tộc của người Hán đã gây ra thảm họa văn hóa cho Tây Tạng. Theo các số liệu khác nhau thì số lượng tu viện, trong đó đa phần là tu viện cổ, bị phá hủy trong thời kỳ cách mạng văn hóa là từ 6 ngàn đến 20 ngàn. Số lượng thanh niên Tây Tạng bị sát hại hoặc bị đi đày là trên 200 ngàn người. Trong đó có nhiều phật sống.

Trong suốt những năm lưu vong, đức Dalai Lama đã đi vòng quanh thế giới để quáng bá Phật Giáo, Văn Hóa Tây Tạng và đòi tự do cho Tây Tạng. Ông đi rất nhiều, giảng đạo rất nhiều, diễn thuyết rất nhiều. Nỗ lực không mệt mỏi của ông đã làm nổi tiếng Tây Tạng và Văn Hóa Tây Tạng. Nếu không có Dalai Lama, có lẽ thế giới biết rất ít đến Tây Tạng. Cũng nhờ nỗ lực này mà đức Dalai Lama đã được trao giải Nobel Hòa Bình. Tất nhiên giải Nobel Hòa Bình là giải khá vớ vẩn trong hệ thống giải này, cũng đồng thời mang nhiều màu sắc chính trị. Tuy nhiên, dù sao, giải vẫn là một sự trân trọng đặc biệt dành cho đức Dalai Latma.

Năm nay là một năm đặc biệt đối với TQ, khi họ đứng ra tổ chức Olimpic 2008 ở Bắc Kinh.

Thường thì sự kiện tổ chức Olimpic là sự kiện của một thành phố, nhưng TQ đã đưa thành sự kiện quốc gia.

Sự kiện này tất nhiên là lôi kéo quan tâm của cả thế giới, và ai cũng muốn sử dụng (lợi dụng) nó cho mục đích của mình. Đặc biệt là ngày nay, khi toàn cầu hóa và thông tin tràn lan khắp thế giới thì lại càng có nhiều cách để tận dụng một sự kiện lớn.

Đầu tiên là đạo diễn thượng thặng của Hollywood là ông Spielberg đột ngột rút lui, không làm đạo diễn lễ khai mạc Olimpic Bắc Kinh. Ông muốn phảnđối sự tài trợ khổng lồ của chính phủ TQ vào vào các nước độc tài Châu Phi, cụ thể là để phản đối nạn diệt chủng ở Dafur.

Sau đó là ca sỹ Bjork lên tiếng về Tây Tạng.

Ngay trước cuộc rước đuốc (đi qua Tây Tạng) thì người dân Tây Tạng đã ”nổi lọan”.

Đài Loan đã dọa dẫm tẩy chay Olimpic.

Thái tử Charles của vương quốc Anh đã tuyên bố không đi dự khai mạc. Thủ tướng Anh đã tuyên bố sẽ đón tiếp Dalai Latma khi ông tới Anh tháng 5 tới đây. Thủ Tướng Anh Brown cũng đã gọi điện cho thủ tướng TQ Ôn Gia Bảo về vấn đề Tây Tạng.

Thủ tướng Ba Lan cũng chính thức tuyên bố ủng hộ Dailai Lama và không đi dự khai mạc Olimpic.

Trong lúc đó TQ đã cấm người nước ngoài vào Tây Tạng. Các kênh truyền thông quốc tế chỉ đưa tin mơ hồ về Tây Tạng, ngoài ra chỉ có hình ảnh quân đội và cảnh sát TQ tiến vào Tây Tạng. Số lượng người chết từ các nguồn tin khác nhau là khác nhau. Đài TH của TQ nói người chết là người Hoa. Còn bên Tây Tạng lưu vong thì nói người chết là người Tây Tạng.

Đài truyền hình TQ hôm qua lần đầu tiên chiếu các cảnh náo lọan ở Tây Tạng cách đây một tuần. Các cảnh người dân Tây Tạng đập phá, đốt, đánh các doanh nghiệp và ngân hàng ở thủ đô Lhasha Tây Tạng (chắc là của người Hán). Đài TQ cũng quay cảnh phỏng vấn dân Tây Tạng, đa phần đều nói giống nhau là tình hình bất ổn do người nổi lọan gây khó khăn cho đi học, kinh doanh, sinh họat.

Chính phủ TQ cũng cáo buộc Dalai Lama và bè lũ của ông (clique) là đứng sau cuộc bạo loạn này bằng cách lên kế họach, tổ chức và xúi giục. Họ cũng nói là có hơn 100 người cầm đầu đã ra “đầu thú”. Họ yêu cầu Dalai Lama chấm dứt việc này.

Hôm qua Dalai Lama đã nói ông không có tý quyền lực nào (poweless) trong cuộc nổi dậy ở Tây Tạng. Ông sẵn sàng từ chức nếu việc này làm yên ổn tình hình. Ông cũng sẵn sàng đối thoại với chính phủ Tquốc. Ông cũng nhấn mạnh là ông không đòi độc lập về mặt lãnh thổ của Tây Tạng, ông chỉ muốn Tây Tạng được tự trị (qua đó ngăn chặn được làn sóng Hán Hóa ngày càng mạnh ở Tây Tạng).

Còn vài ngày hôm nay, bất ổn đã lan ra các tỉnh lân cận, không còn chỉ ở Tây Tạng nữa. Chính quyền TQ đã xác nhận việc này sáng ngày hôm nay. Tân Hoa Xã cũng xác nhận là cảnh sát đã bắn vào đoàn biểu tình và làm bị thương 4 người.

Những người đòi tự do cho Tây Tạng đang đòi ủy ban olimpic quốc tế không được rước đuốc qua Tây Tạng. Nhưng việc này chắc khó được chấp nhận.

Còn về mặt ngọai giao, thực ra cho đến nay, chưa có nước nào công nhận có quan hệ ngoại giao với Tây Tạng, kể cả là trong quá khứ.

 Ai cũng nói TQ đang ngày càng lớn mạnh. Kinh tế tăng trưởng ào ào. Sẽ là nền kinh tế lớn nhất vượt qua Mỹ. Rồi thì phóng thành công vũ trụ. Rồi thì đầu tư kinh khủng vào quân sự. Rồi thì hiện đại hóa hải quân. Rồi thì TQ đang thể hiện rõ tham vọng bá quyền, muốn thôn tính biển đông thành ao nhà. Rồi thì nhiều lắm …

Nhưng có gì lạ đâu. Xưa nay, suốt mấy ngàn năm, lúc nào TQ cũng là nền kinh tế lớn nhất thế giới. Chỉ có từ cuối thế kỷ 19 Mỹ mới vượt qua là nhờ công nghệ. Nay TQ cũng tập tọng có công nghệ và lấy lại vị thế cũ.

Nhưng nền kinh tế lớn nhất thế giới này vẫn là nền kinh tế có số dân sống nghèo đói nhiều nhất.

Quân đội TQ cũng vậy, lúc nào cũng hoành tráng, từ thời Tần Thủy Hoàng đến giờ. Nhưng chưa bao giờ họ là đội quân bách chiến bách thắng. Gần đây nhất là nỗi nhục bị phát xít Nhật nó dẫm đạp. Đến giờ vẫn còn nhục không ngước mặt lên được.

Mấy chục năm liền phát triển ngon lành, và từ bây giờ họ sẽ phải trả giá. Mỗi năm họ phải tạo ra 25 triệu việc làm mới để đảm bảo cho kinh tế không suy thoái. 25 triệu new jobs mỗi năm. Thử nghĩ mà xem. Cầm cự được bao lâu. Cùng với việc làm là thiếu hụt trầm trọng năng lượng và ô nhiễm môi trường. Liệu cầm cự được bao lâu.

Càng căng mình ra cầm cự, càng insecurity từ bên trong.

Mấy chục năm trước đây họ đã có một Thiên An Môn. Nhờ sự trung thành tuyệt đối của quân đội và sự đoàn kết cực độ của lãnh đạo TQ mà nhà cầm quyền TQ vượt qua sự biến ấy. Nhưng có mấy ai biết được cũng năm đó, tuần đó, không chỉ có Thiên An Môn mà protest của giới elite TQ xảy ra ở hơn 130 tỉnh thành. Chỉ có điều người ta nhớ đến mỗi Thiên An Môn.

Khác với người Việt chúng ta, người TQ tàn nhẫn hơn, cực đoan hơn, và thù dai hơn rất nhiều. Họ không biết tha thứ như người Việt. Những sự việc như Thiên An Môn, một ngày nào đó sẽ phải trả giá. Rồi sẽ đến Tây Tạng, Nội Mông. Rồi sẽ đến Nhật Bản, Đài Loan, Ấn Độ.

Trung Quốc càng phát triển, phân cách giàu nghèo càng lớn, khả năng tiếp cận thông tin càng nhiều, nông dân TQ càng khát khao khởi nghĩa và đòi trả giá. Ngày xưa máu đã đổ ở Tây Tạng, Nội Mông, Thiên An Môn. Thì tương lai TQ sẽ sụp đổ bởi máu của quá khứ.

Nhà cầm quyền TQ còn tồn tại khỏe đến ngày nay là nhờ:

+ Những lãnh tụ đầu tiên của họ là những người có charisma bẩm sinh, họ sinh ra và trưởng thành trong bão táp cách mạng. Họ có nói sai nhân dân vẫn nghe. Người cuối cùng như vậy chính là Đặng Tiểu Bình.

+ Lãnh đạo TQ, dù lúc thế này lúc thế kia, nhưng lúc có biến, họ hết sức đoàn kết để bảo vệ chính quyền.

+ Quân đội TQ đặc biệt trung thành với cách mạng.

Sự kiện Thiên An Môn là ví dụ điển hình của ba điều trên.

Nhưng nay đã khác. TQ ngày càng bất an từ nội tại đất nước, trong nội tại lãnh đạo, và đặc biệt là bất an ngay trong não của các nhà lãnh đạo. Kinh tế càng phồn vinh, họ càng lo sợ. Chiêu bài duy nhất mà họ có thể sử dụng được hiện nay là chủ nghĩa dân tộc mà điển hình là các thành tựu mị dân như phóng vũ trụ, hoặc mạnh mẽ nhất là chủ nghĩa bá quyền. Tức là nhìn tỉnh táo từ ngoài vào, mọi sự khoe mẽ của TQ, đặc biệt là quân sự và gây hấn biển đông, chỉ là sự khỏa lấp đi sự bất ổn trong nội tại TQ và nỗi bất an trong tư duy của các nhà lãnh đạo TQ. Đặc biệt là quân sự, đầu tư đột biến vào quân sự của TQ cho thấy chính quân đội của họ không còn trung thành với cách mạng nữa. Tăng ngân sách đột biến cho quân đội, chỉ là chiêu bài mua lấy sự trung thành của quân đội cho cá nhân hoặc nhóm cá nhân trong lãnh đạo TQ mà thôi. Còn điều này lại cho thấy, lãnh đạo không còn đoàn kết vì cách mạng nữa.

Nhanh thì 10 năm nữa, chậm thì 30 năm nữa, TQ sẽ sụp đổ. Nó sẽ sụp đổ như sự thật tất yếu là một empire kiểu như thế sẽ phải sụp đổ.

Trong lúc đó VN chúng ta cứ kiên nhẫn làm giàu rồi luyện công.

Nó đổ thì mình sẽ lấy lại những gì mình đã mất.

Dân tộc trả thù, dăm bảy chục năm không có gì là muộn.