Blog của 5xu

Có thể chữ Nôm được gọi là “Nôm” thay vì “Nam” mới vài thế kỷ nay. Trước đó có thể nó được gọi là chữ Nam, để phân biệt với chữ Hán ở phương Bắc. Cho đến khi chữ quốc ngũ hình thành ở Hội An – Nước Mặn thì nó mới được gọi là “chữ Nôm” theo âm quảng (Nam đọc là Nôm, như Hán Nam đọc là Hán Nôm. Tương tự như vậy, trước khi người Âu (Việt) đến đất của người Lạc thì người Lạc chỉ là người “Lạc”, sau khi người Âu kéo đến người Lạc mới thành Lạc Việt.

1/13

Trong Avya – một phương pháp lập luận của triết học Ấn độ cổ đại (tương đương với tam đoạn luận /syllogism của Hy Lạp cổ), nay quen thuộc hơn với tên gọi luận thức – có năm thành phần, thường được dịch là ngũ chi tác pháp . Trong đó có udàharanïa là dụ pháp (phương pháp so sánh bằng ví dụ); có upanaya là hiệp pháp và nigamana là kết pháp. Dụ pháp nói “Ở đâu có khói, ở đó có lửa, ví dụ lửa cháy trong bếp củi.” Hiệp pháp nói: Sườn núi kia có khói bốc lên. Kết pháp: Vậy thì ở sườn núi kia có lửa.

Sáng mùng 3 Tết đi ăn phở Hoàng ở Quán Thánh. Đông quá nên phải xếp hàng. Anh cuối hàng bị chỉ vào và nói “anh cuối hàng hộ em nhé”, ý là đến anh ấy là hết bát cuối, ko ai được xếp thêm. Nhưng vẫn có một cậu xếp thêm và bảo: không người lái cũng được.

Phở không người lái ở Hà Nội có trước tất cả các thể loại không người lái dân dụng của Mỹ mấy chục năm.

Khi nói đến con mèo của Schrödinger ít ai thắc mắc về giới tính hay tuổi tác của nó. Con mèo ấy là đực hay cái dường như là câu hỏi không quá quan trọng so với trạng thái lượng tử (quantum state) của con mèo ấy: một con mèo vừa đang sống lại vừa đang chết. “Ra đời” năm 1935, năm nay con mèo của Schrödinger đã khá lớn tuổi, nhưng năm 2021 nó bất ngờ nổi tiếng khắp internet nhờ “meme con mèo Schrödinger”.

Israel có thái độ lừng khừng suốt từ đầu cuộc chiến Ukraine cho đến khi Iran công khai hỗ trợ Nga sản xuất các drone tự sát giá rẻ.

Shahed-131 và Shahed-136 là các drone tự sát mà Iran cấp cho Nga và phiến quân Houthi ở Yemen. Phiên bản của Nga có tên Geran 2. Drone tự sát này trước đây được xếp vào loại “đạn treo” do nó có khả năng bay lơ lửng rập rình đợi cơ hội lao xuống mục tiêu.

Chú Hà Huy Khoái có lần nói nền giáo dục tốt nhất là nền giáo dục mà ở đó mỗi học sinh có một bộ giáo trình riêng, một người thầy riêng. Tức là một hệ thống giáo dục được may đo vừa khít cho mỗi đứa trẻ, từ khi còn bé, đến lúc trưởng thành..

Tất nhiên nền giáo dục như vậy không tồn tại ở quy mô đại trà mà chỉ có trong cung đình nơi các ông vua thuê thầy về dạy cho đám hoàng tử công chúa trong nhà. Mà cũng là ở thời xưa, thời nay đến con hoàng tử Anh hay đại gia Hoa Kỳ cũng phải đi học ở trường. (Dù là rất xịn như Eton hay Phillips Exeter Academy nhưng vẫn là trường.) Còn nhân dân trên cả địa cầu hầu như ai cũng sử dụng giáo dục đại trà (tiếng Việt là giáo dục phổ thông, đều có nghĩa là giáo dục dành cho tất cả mọi người, ai cũng có thể tiếp cận được, thụ hưởng được).