Thực ra tôi có rất rất rất nhiều bạn thân là người Công Giáo. Nhưng họ đều là dân công giáo 54. Đặc điểm chung của những người bạn này đều là: cởi mở, hòa nhã, lễ phép, biết chơi một nhạc cụ gì đó, hầu hết là biết một hoặc hơn một ngoại ngữ (kể cả các bạn nghèo và lớn tuổi). Không có ai có tư tưởng chống cộng cực đoan (bằng chứng là chơi thân với 5xu, hehehe, bắc kỳ đỏ rực).
Nhưng thật thà mà nói thì tôi không cảm tình với công giáo bắc kỳ lắm. Tại “sơ yếu lí lịch” của công giáo bắc kỳ có nhiều yếu tố phục vụ quân đội viễn chinh Pháp và chính quyền thuộc địa. Ngay cả công giáo sau 1954 ở miền nam thì ông Ngô Đình Diệm cũng pro quá đáng, gây quá nhiều ức chế cho cả bên Phật giáo lẫn Lương giáo.
Tất nhiên nhìn vào sơ yếu lí lịch mà đánh giá thì không fair. Nhưng có ai trên đời này không đánh giá người khác bằng cách xem quá khứ của người ta không?
Quay lại sự vụ 42 Nhà Chung. Ít người chịu khó nhìn nhận vụ tranh chấp này theo chiều dọc của lịch sử. Nếu chịu khó nhìn theo chiều lịch sử thì khu đất Nhà Chung có một số điểm nhấn quan trọng. Nhưng trước hết nhắc lại lịch sử một chút:
+ Pháp chiếm nước ta. Trước hết chúng chiếm Nam Kỳ. Sau hòa ước 1862 ký với triều đình Huế thì ngòai các tỉnh miền Nam trở thành thuộc địa của Pháp thì Pháp đạt được một mốc quan trọng trong hiệp ước này, đó là việc tự do truyền đạo thiên chúa và buôn bán trên toàn cõi Việt Nam (Nam Kỳ thuộc Pháp, Huế và Bắc Kỳ là của nhà Nguyễn).
+ Sau đó Pháp đánh Bắc Kỳ. Đánh hai lần. Lần một là Francis Garnier đánh thành Hà Nội, bắt Nguyễn Tri Phương (ông này sau tuyệt thực chết). Lần hai là Henri Riviere đánh Hà Nội, lần này Hoàng Diệu treo cổ tự sát.
+ Cả hai lần thì quân Pháp đều dùng thông ngôn là một cố đạo (linh mục) người Pháp có tên là Puginier (cha Phước??). Nhờ việc làm thông ngôn mà Puginier được Garnier cho mở nhà thờ nhỏ bằng gỗ chung với doanh trại tạm của quân đội Pháp trong khuôn viên chùa Báo Thiên. Sau đó nhà thờ nhỏ này được xây thành nhà thờ lớn Hà Nội như bây giờ.
+ Sau khi chiếm được Bắc Kỳ thì nước ta chia thành ba vùng rõ rệt: Thuộc Địa (Nam Kỳ), Bảo Hộ (Bắc Kỳ) và Đế Chế An Nam (Empire of Annam), chính là triều đình Huế.
Các điểm nhấn ở Nhà Trung như sau.
+ Trước khi Pháp đánh Hà Nội thì Hà Nội là cái làng khổng lồ. Sau khi Pháp chiếm và quy họach xây dựng mới hình thành đường phố này nọ. Trong đó có Phường Báo Thiên biến thành khu Nhà Chung.
+ Việc chiếm khu đất này được một việt gian là Tuần phủ Nguyễn Hữu Độ hợp pháp hóa bằng cách xui dân công giáo ở phường Báo Thiên viết đơn xin dọn dẹp chùa Báo Thiên đổ nát.
+ Khâm Sứ (delegate) Tòa Thánh phụ trách xứ Annam lúc đầu là một vị khâm sứ phụ trách Đông Dương. Văn phòng (Tòa) Khâm Sứ đặt ở thủ đô, tức là đặt ở Đế Chế An Nam, tức là Huế, cụ thể là ở Phủ Cam.
+ Đến năm 1945 nước Việt Nam độc lập, Hà Nội trở thành thủ đô. Do đó Tòa Khâm mới chuyển ra Hà Nội vào năm 1951.
+ Sau năm 1954 thì Vatican cương quyết không chấp nhận chính phủ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa. Khâm sứ chạy vào Nam. Để một ông khác lên làm Quyền Khâm Sứ.
+ Tất nhiên là chính phủ VNDCCH không thể chịu nổi cái kiểu trẻ con ấy, liền trục xuất nốt cái ông quyền khâm sứ kia và tịch biên tòa khâm sứ (1959)
Như vậy là trước khi Pháp đánh Hà Nội thì hoàn tòan không có khu Nhà Trung. Và sự hiện diện của Khâm Sứ Tòa Thánh ở Hà nội chỉ vỏn vẹn có mấy năm (1951-1959). Trong đó có thời gian sau 1954 thì vị khâm sứ này, như là một liên lạc viên của Tòa thánh Vatican ở Hà nội, luôn chối bỏ chính phủ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa. Ngay cả giáo hoàng đương nhiệm, đợt vừa rồi đi Úc, lúc gặp Việt Kiều cũng quấn cờ vàng ba sọc chứ không quấn cờ đỏ sao vàng, tức là vẫn có ý chối bỏ nhà nước Việt nam hiện nay. Thật là hài hước hết sức. Ai dám nói là tôn giáo phi chính trị nữa nào.
Như vậy, xét về mặt sơ yếu lí lịch thì Ki Tô Giáo ở Việt Nam quá non trẻ so với Phật Giáo. Chưa kể là còn có quá nhiều phốt.
Có lẽ ngày xưa khi Phật Giáo du nhập vào Giao Chỉ cũng phải trải qua rất nhiều sự thanh lọc khắc nghiệt thì mới bản địa hóa được. Sự thanh lọc khắc nghiệt ấy đã biến Phật Giáo thành một tôn giáo bản địa không chỉ có vai trò tâm linh mà còn có vai trò truyền bá trí thức, lòng yêu nước, sức mạnh chống ngoại xâm (xem thêm cái Thiền Tông Việt Nam). Vua Lê ngày xưa sùng đạo Phật nhưng mà cần ra trận là cầm gươm đâm chém ra trò. Hết binh đao thì lại quay lại hiền lành tu tập. Đúng là “đạp quân thù xuống đất đen, súng gươm vứt bỏ lại hiền như xưa”.
Ki Tô Giáo thì ngoài sự thanh lọc thời nhà Nguyễn thì sau đó quá được ưu ái. Từ quân đội viễn chinh Pháp đến chính quyền Ngô Đình Diệm ưu ái hết lòng, muốn gì được nấy. Đời đúng là có lúc nọ lúc kia, cứ thấy lúc kia mà đòi cho lúc nọ thì khó mà có được cái sự công bằng.
Quá khứ luôn vọng về tương lại. Tương lai luôn có hình bóng quá khứ. Ở Việt Nam, suốt chiều dài lịch sử của mình người ta luôn thấy sự thất bại của tất cả các phong trào dựa hơi ngoại bang. Chưa một lực lượng chính trị xã hội nào mượn thế và lực của ngoại bang mà thành công ở Việt Nam. Thất bại của mọi thế lực vọng ngoại phần lớn là do sự thanh lọc khá quyết liệt và tàn nhẫn của dân tộc Việt. Phật Giáo, với vai trò cả tôn giáo lẫn triết thuyết, đã vượt qua sự thanh lọc ấy chính là nhờ vào sự cởi mở và không đố kị của mình.
Ngoài việc sớm du nhập vào Việt Nam và đồng lòng với dân tộc suốt chiều dài lịch sử, một trong những lý do mà Phật Giáo được người Việt chấp nhận đó là vì tôn giáo này rất phi tập trung và không sùng bái bất cứ một cá nhân nào. Không những thế, ngoài Thích Ca và rất nhiều vị Bồ Tát, Phật Giáo khi vào VN còn ‘nhận thêm’ kha khá nhiều vị thần bản địa (Mây Mưa Sấm Chớp) và các vị thần có tính dị đoan địa phương (saman giáo) như đức ông này bà chúa kia. Cũng có thể là ở đây có side-effect là người Việt sẽ dị ứng với các tôn giáo hoặc chủ nghĩa nào đó có tính sùng bái một cá nhân phi thường, đặc biệt là dị ứng với bất cứ tôn giáo hoặc chủ nghĩa không những không chịu bản địa hóa mà lại còn thanh lọc đồng bào mình. Lịch sử phật giáo VN cận đại cho thấy chính lực lượng Phật Giáo là lực lượng chống ngoại xâm (cả văn hóa và quân sự) và chống độc tài bền bỉ và mạnh mẽ nhất. Chỉ có khác xưa một chút là súng gươm vứt bỏ thì không hiền như xưa nữa mà chuyển qua ăn chơi tham nhũng bợ đít chính quyền và bọn trọc phú hehehehe. Thế nên sư bây giờ mới có khái niệmlà sư tham nhũng với sư chạy chức. Sư trụ trì các chùa bây giờ chả khác gì đi làm giám đốc cơ quan nhà nước, hehehe. Đất nước cứ thế, bão lụt thiên tai nó mới nhiều.
Bạn phải đăng nhập để bình luận.